Hergebruik komt in een nieuwe fase.
Herbruik is niet meer dezelfde plaats als enkele jaren geleden.
Langzaam gedragen door enkele overtuigde bedrijven en gespecialiseerde actoren, dringt het geleidelijk door in vastgoedstrategieën, ontwikkelingsprojecten en inkoopbeleid. De AGEC-wet heeft bijgedragen aan het verankeren van de circulaire economie in het Franse regelgevingslandschap. De RSE-verbintenissen zijn versterkt. De nieuwe rapportageverplichtingen, met name in het kader van de CSRD, dwingen organisaties om de impact van hun activiteiten beter te meten en om naar meer sobere oplossingen in het gebruik van middelen te zoeken.
Deze evolutie verandert geleidelijk de aard van de aanvragen. Hergebruik wordt niet langer beschouwd als een uitzonderlijke aanpak. Het wordt een optie die in een toenemend aantal projecten wordt overwogen.
Maar deze opkomst brengt een minder zichtbare moeilijkheid met zich mee. De intenties groeien sneller dan de operationele capaciteiten om ze te concretiseren.
Tussen de wil om hergebruik te doen en het weten hoe je een hergebruikoperatie moet organiseren, bestaat er nog een belangrijke kloof.
Deze situatie kan gedeeltelijk worden verklaard door de geschiedenis van de sector.
Lang tijd hebben de vaardigheden met betrekking tot hergebruik zich ontwikkeld in een relatief vertrouwelijke markt. De operaties werden voornamelijk uitgevoerd door gespecialiseerde actoren, vaak aangeduid als brokers. Hun beroep bestond er niet alleen in om een overnemer te vinden voor onbruikbare apparatuur. Ze moesten de restwaarde evalueren, de afzetmarkten identificeren, het ophalen organiseren, de verschillende betrokkenen coördineren en de gehele stromen beveiligen.
Deze expertise is geleidelijk opgebouwd, door de projecten heen. Ze is evenzeer gebaseerd op technische kennis als op praktijkervaring, professionele netwerken en het vermogen om situaties op te lossen die zelden gestandaardiseerd zijn.
Ook vandaag de dag blijft een belangrijk deel van deze knowhow geconcentreerd in de handen van een beperkt aantal bedrijven. De vaardigheden zijn weinig gedocumenteerd, zelden gestructureerd onderwezen en moeilijk te identificeren voor organisaties die het hergebruik ontdekken.
De sector kent zo een paradoxale situatie: de vaardigheden bestaan, maar ze blijven onvoldoende zichtbaar.
Hergebruik vereist vaardigheden die veel verder gaan dan alleen verhuizen.
Deze beperkte zichtbaarheid wordt versterkt door frequente verwarring.
Omdat een hergebruikoperatie vaak inhoudt dat meubels of apparatuur worden verplaatst, wordt het soms gelijkgesteld aan een eenvoudige verhuizing. Toch verschillen de doelstellingen diepgaand.
Bij een traditionele verhuizing ligt de prioriteit bij het overbrengen van goederen van de ene locatie naar de andere onder de beste voorwaarden van tijd en veiligheid. In een hergebruiklogica is het doel om de gebruikswaarde van de apparatuur gedurende de hele interventieketen te behouden.
Dit verschil transformeert de organisatie van de operaties volledig.
Men moet in staat zijn om een zorgvuldige demontage uit te voeren om schade te voorkomen, de traceerbaarheid van de goederen te waarborgen, operaties van bundeling en ontbundeling te organiseren wanneer meerdere bestemmingen zijn voorzien, periodes van tijdelijke opslag te coördineren, de apparatuur voor hergebruik voor te bereiden en samen te werken met verschillende netwerken van overnemers.
Elke stap beïnvloedt direct het succes van het project. Een slecht uitgevoerde demontage of onvoldoende voorziene logistiek kan het hergebruik van een apparaat dat perfect functioneel is, onmogelijk maken.
Herbruik wordt zo een discipline die technische, logistieke, commerciële en organisatorische vaardigheden combineert. Deze realiteit blijft nog steeds grotendeels onbekend.
Een asymmetrie in informatie die de ontwikkeling van de markt belemmert
Naarmate de markt groeit, verschijnt er een andere moeilijkheid: het wordt steeds ingewikkelder om de werkelijk competente spelers te onderscheiden.
Economisten spreken in dit soort situaties van informatie-asymmetrie. Dit fenomeen verwijst naar een markt waarin kopers minder informatie hebben dan verkopers om de werkelijke kwaliteit van een aanbod te beoordelen.
Het hergebruik biedt hier vandaag een illustratie van.
Veel dienstverleners bieden nu diensten aan die verband houden met hergebruik. Toch is het voor een opdrachtgever vaak moeilijk om te weten wie werkelijk de hele waardeketen beheerst. Wie is in staat om een niet-destructieve demontage uit te voeren? Wie heeft een logistiek systeem dat geschikt is voor het groeperen van stromen? Wie beschikt over een voldoende ontwikkeld netwerk om de afzet te maximaliseren? Wie weet een complexe operatie te coördineren die meerdere betrokkenen omvat?
Deze verschillen in vaardigheden zijn zelden zichtbaar voordat het project van start gaat.
Deze informatie-asymmetrie heeft verschillende gevolgen.
Organisaties aarzelen meer om hergebruik in hun projecten te integreren. Sommigen geven de voorkeur aan meer conventionele oplossingen uit gebrek aan zichtbaarheid. Anderen selecteren dienstverleners die niet over de juiste vaardigheden beschikken, met het risico de oorspronkelijke doelstellingen in gevaar te brengen.
Deze situatie benadeelt ook de meest ervaren bedrijven. Wanneer de markt het moeilijk maakt om de verschillende niveaus van expertise gemakkelijk te onderscheiden, wordt het moeilijker om de meest geavanceerde knowhow te valoriseren.
Het gebrek aan leesbaarheid wordt dan een belemmering voor de ontwikkeling van de hele sector.
De volgende stap is om de vaardigheden zichtbaar te maken.
De toekomst van hergebruik zal waarschijnlijk niet alleen afhangen van nieuwe regelgeving of een verhoogde bewustwording bij organisaties.
De echte stap naar volwassenheid bestaat er nu in om de vaardigheden te structureren en de markt leesbaarder te maken.
Dit houdt in dat de beroepen beter gedefinieerd moeten worden, de rollen van elke betrokken partij verduidelijkt moeten worden, gemeenschappelijke referentiekaders ontwikkeld moeten worden, opleidingen versterkt moeten worden en de identificatie van actoren volgens hun expertisegebieden vergemakkelijkt moet worden.
Met andere woorden, de sector moet geleidelijk deze informatie-asymmetrie verminderen die nog steeds haar werking kenmerkt.
Naarmate de vaardigheden zichtbaarder en gemakkelijker vergelijkbaar worden, kunnen opdrachtgevers hun projecten met meer vertrouwen beveiligen. De meest ervaren bedrijven zullen hun expertise beter erkend zien. En het hergebruik kan een nieuwe stap zetten in zijn professionalisering.
